Program d activitad

Documenti analoghi
Revisiun parziala dalla planisaziun locala. Colligiaziun dils territoris da skis. Sedrun - Disentis/Mustér

Muossavia TRUN EGL AVEGNIR 2016

LESCHA DAVART L INDEMNISAZIUN D AUTORITADS E DA CUMISSIUNS DALLA VISCHNAUNCA ILANZ/GLION

Vischnaunca da Mustér. Lescha davart ils dis. da ruaus publics

Lescha davart la taxa da cura e la taxa per promover il turissem

LESCHA DAVART LAS FIERAS DALLA VISCHNAUNCA ILANZ/GLION

Regulativ da taxas per las lubientschas da baghegiar e per il diever da terren e da spazi d aria public dalla vischnaunca da Breil

Introducziun pagina 3. Organisaziun CB Lumnezia pagina 4. Equipas ed infrastructura pagina 5. Sponsur principal pagina 6

Vischnaunca da Mustér. Lescha d ustria

Preventiv 2010 M E S S A D I. dalla suprastonza communala al cussegl da vischnaunca

Preventiv 2013 M E S S A D I. dalla suprastonza communala al cussegl da vischnaunca

Votaziuns communalas dils 11 da mars 2012

Meglieraziun funsila

Preventiv 2012 M E S S A D I. dalla suprastonza communala al cussegl da vischnaunca

Casa da tgira Sursassiala

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, venderdis, ils 19 da zercladur 2009, allas uras en halla Cons

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, venderdis, ils 26 da fevrer 2016, allas en casa communala

Protocol. Presents: a) Cussegl Clemens Berther Pius Huonder. Bernadetta Caminada-Mühlebach Pirmin Lozza. Martina Gienal-Caviezel

dall Uniun da scursalets Trun

Project ovra hidraulica Val Giuv / Val Mila Dretg d utilisaziun dall aua (concessiun)

UNIUN DA COMMERCI E PROFESSIUN MUSTÉR. Uniun da commerci e professiun Disentis/Mustér. Statuts

Messadi. per la radunonza da vischnaunca. dils 23 da zercladur 2017, allas uras, ella halla dalla casa da scola a Sedrun

Votaziuns communalas dils 27 da november 2016

Protocol. dalla novavla seduta dil cussegl da vischnaunca, venderdis, ils 26 da fevrer 2010, allas uras en casa communala

Fusiun Andiast-Breil/Brigels- Waltensburg/Vuorz Messadi per la votaziun da fusiun dils 24/25 da zercladur 2017

L instanza da baghegiar ha concediu suandonta lubientscha da baghegiar:

9. Radunonza dil cussegl da vischnaunca

Ovra electrica Russein

Project general. Finamiras e pretensiuns

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, mardis, ils 25 d october 2016, allas en halla Cons

Reglament da lavurs per commembers activs (cun licenza) dall Uniun sportiva Danis-Tavanasa

Publicaziuns dalla vischnaunca, jamna 22. Damondas da baghegiar

Las Squadras1 1. Informaziuns generalas e messadi tier la radunonza communala dils 20 da zercladur 2017

Messadi per in credit d obligaziun per la renovaziun digl areal dalla staziun e d autos da posta a Glion

Vischnaunca da Trun. Lescha davart taxas da cura e contribuziuns per la promoziun turistica (LTT)

L instanza da baghegiar ha concediu suandontas lubientschas da baghegiar:

Statutas dall Uniun da scursalets Trun

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, venderdis, ils 29 da schaner 2016, allas en casa communala

Las Squadras1 1. Informaziuns generalas e messadi tier la radunonza communala dils 14 da zercladur 2011

Publicaziuns ufficialas

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, gievgia, ils 16 da november 2017 allas Liug: Casa communala

22. Radunonza dil cussegl da vischnaunca

11. Radunonza dil cussegl da vischnaunca

Protocol dalla radunonza communala Lumnezia (2013/03)

Center da sport e cultura Sanaziun dils indrezs ordaviert

Lescha d ustria Vischnaunca da Breil Vischnaunca da Breil. Lescha d ustria

Publicaziuns dalla vischnaunca, jamna 21. Serrada dalla Via Run e sendas

Cuntegn: Revisiun parziala dalla lescha da baghegiar, dils plans da zonas, dils plans generals da provediment e dils plans generals da formaziun.

Publicaziuns dalla vischnaunca, jamna 11. Damondas da baghegiar

Votaziuns communalas dils 3 da mars 2013

Eventualas protestas encunter sura damonda da baghegiar ein d inoltrar a scret enteifer 20 dis alla

Messadi. per la radunonza da vischnaunca dils 16 da december 2016, allas uras, ella halla dalla casa da scola a Sedrun

19. Radunonza dil cussegl da vischnaunca

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, venderdis, ils 24 da mars 2017: allas Liug: Casa Communala.

Protocol dalla radunonza da vischnaunca

Protocol. Presents: a) Cussegl Christoph Berger Armin Berther. b) Suprastonza Robert Cajacob Clemens Berther. Iso Mazzetta

Messadi. per la radunonza da vischnaunca. dils 17 da mars 2017, allas uras, ella halla dalla casa da scola a Sedrun

5. R ADUNONZA DIL CUSSEGL DA VISCHNAUNCA

Messadi. Tier tractanda 2. Damonda da credit per il project Campadi Ogna

PROTOCOL RADUNONZA COMMUNALA LUMNEZIA 05 D OCTOBER /03

L instanza da baghegiar ha concediu suandontas lubientschas da baghegiar:

Invitaziun ad ina sera d informaziun publica davart treis impurtontas votaziuns communalas dils

Rapport da gestiun 2014

Las Squadras1 1. Informaziuns generalas e messadi tier la radunonza communala dils 14 da december 2018

Messadi. per la radunonza da vischnaunca. dils 14 da december 2018, allas uras, ella Sala Cristalla a Sedrun

Statuts da l Associaziun grischuna per il svilup dal territori

Protocol dalla radunonza communala da glindesi, ils 17 da december 2018, allas ella halla da gimnastica a Trin

Regulativ da fatschentas

Protocol. dalla seduta dil cussegl da vischnaunca, venderdis, ils 22 da fevrer 2019: allas 20 Liug: Casa communala

Invitaziun alla 4. radunonza generala ordinaria

Lescha davart la taxa da hosps e la taxa da turissem

Val Segnas Aua da Gep cun vesta sil territori dallas tschaffadas da Stgeinas

Il cussegl da vischnaunca seraduna venderdis, ils 15 da mars 2013 allas en la Distec AG a Mustér ad ina seduta.

Vischnaunca da Sumvitg Reglament persunal communal 2. I. Determinaziuns generalas 4. Art. 1 Validitad 4 Art. 2 Dretg subsidiar 4

Messadi. per la radunonza da vischnaunca. dils 16 da mars 2018, allas uras, ella halla plurivalenta Dulezi a Sedrun

Publicaziuns dalla vischnaunca, jamna 13. Damondas da baghegiar

Planisaziun e realisaziun da mesiras sin basa dil rapport dall evaluaziun

Vischnaunca Lumnezia RAPPORT ANNUAL 2014

Contract Parc Adula. Capetel B

Lescha davart las taxas da hosps e taxas turisticas

Constituziun communala

Publicaziuns ufficialas

Publicaziuns dalla vischnaunca, jamna 12. Damondas da baghegiar

Publicaziuns ella Tuatschina dalla vischanunca Tujetsch dils

Begl Sut Gliendas. Impressum. La Tuatschina, Sedrun Corporaziun d aua Spina da Vin Mustér

Statuts dil Consorzi da scola superiura scolaviva dallas vischnauncas da Laax, Falera, Sagogn e Schluein

I. Determinaziuns generalas

1. revisiun revisiun

Statutas Uniun da catschadurs Péz Fess

Protocol dalla radunonza communala Lumnezia (2014/03)

L instanza da baghegiar ha concediu suandonta lubientscha da baghegiar:

PROTOCOL RADUNONZA COMMUNALA LUMNEZIA DILS 9 DA ZERCLADUR 2016

Constituziun. pleiv catolica romana. Trun

VISCHNAUNCA DA SCHLUEIN. Lescha davart uorden e ruaus public sco era urari d avertura dallas stizuns

Invitaziun alla 2. radunonza generala ordinaria

QUEN ANNUAL. Intern stiva d'aua a Stagias

Votaziun davart il project dil parc naziunal Parc Adula dils 27 da november 2016

Constituziun dalla vischnaunca da Breil

Lescha davart igl encurir e cavar cristallas e mineralias. per la vischnaunca Lumnezia

Transcript:

Cussegl da vischnaunca 6-2013/2016 Program d activitad 2013 2016 visiuns - intenziuns - incaricas M E S S A D I dalla suprastonza communala al cussegl da vischnaunca

Classificaziun Actualisau ils 30.09.2013 Realisaziun previu exequiu 0. Activitad en general e renovaziun dallas structuras Disposiziuns legislatorias: - Reglament per la direcziun communala (translatar) 1 13/14 - Lescha da turissem (revisiun parziala) 2 13/14 - Regulativ Center da sport e cultura (elecziun cumissiun da menaschi) 3 15/16 - Nova ulivaziun da finanzas (passa en vigur 2015) 1. Collaboraziun intercommunala / segirtad publica 1.1 Dalla visiun alla realisaziun - ina vischnaunca en Sursassiala 2 13/16 1.2 Regiun Surselva 1 2017 1.3 Cussegl da cumin/radunonza president communals 1 2015 1.4 Forestalesser/stradalesser 3 13/14 1.5 Scolaresser 2 14/15 1.6 Sanadad: Casa da tgira Sursassiala - Center da sanadad Sursassiala 1 13/14 1.7 Segirtad publica - Management da resca 1 13/15 2. Scolaziun Disposiziuns legislatorias: - 200 Consorzi da scola Sursassiala (statuts) 2 2014-210 Revisiun dalla lescha da scola (en rama dil consorzi da scola) 2 2014-211 Revisiun digl uorden disciplinar (en rama dil consorzi da scola) 2 2014 3. Giuventetgna - cultura e temps liber 3.1 Premi Desertina (eleger nova cumissiun) 3 2014 3.2 Veta culturala 3.3 Embellaziun dil vitg 1 13/16 3.4 Center da sport e cultura (CSC) 3.5 Incaricada per l'integraziun 1 13/14 Legenda: Classificaziun: 1 en execuziun ni exequiu; 2 exnum necessari; 3 previu; 4 giavischeivel 2

Classificaziun Actualisau ils 30.09.2013 Realisaziun previu exequiu 4. Sanadad - Casa da tgira Disposiziuns legislatorias: - Cunvegnientscha da prestaziun cun Center da sanadad Sursassiala 2 13/14 - Adattaziun dil statut dalla Fundaziun 3 13/15 4.1 Casa da tgira Sursassiala 1 2014 4.2 Activitads per nos attempai (seniors) - Residenza da seniors 3 2015 5. Ovras socialas 6. Traffic communal e cantunal Disposiziuns legislatorias: - 620 Lescha davart l avertura pil traffic (cumpensaziun da parcadis) 2 14/15 - Plan da cataster cun in inventari separau dalla reit da vias funsilas e vias agricolas (coordinaziun cun la meglieraziun funsila) - Revisiun dalla classificaziun da vias 1 13/14 6.1 Vias cantunalas 6.1.1 Via Sursilvana 1 13/14 6.1.2 Via Lucmagn 2 14/16 6.1.3 Pardomat Madernal: Via da communicaziun (sanaziun - realisaziun) 1 13/15 6.1.4 Cavardiras: Via da communicaziun (meglieraziun funsila) 3 16/18 6.1.5 Pass dil Lucmagn: Mesiras per garantir in'avertura permanenta 2 13/15 6.2 Vias communalas (coordinar cun megliuraziun funsila) ** 6.2.1 Via Sogn Gions 1 13/15 6.2.2 Via Sogn Placi 1 13/15 6.2.3 Via Cons 2 14/16 Legenda: Classificaziun: 1 en execuziun ni exequiu; 2 exnum necessari; 3 previu; 4 giavischeivel 3

Classificaziun Actualisau ils 30.09.2013 Realisaziun previu exequiu 6.2.4 Ulteriurs projects da vias Via Run en cumbinaziun cun project forestal e meglieraziun funsila 2 16/17 Via Salez/Segnas (urgent, per part via da cultivaziun) 2 17/19 Via Peisel (naven dalla punt Val Segnas) 2 19/22 Via Curtins/Segnas 2 19/21 Via Sut Vitg/Segnas 2 2019 Via Funs-Dado 2 07/05 Via Gonda, naven dalla stizun Spar entochen Via Lucmagn 2 (per prevegnir ad ulteriurs donns) ** La successiun dalla realisaziun sto s'adattar allas pusseivladads finanzialas e dil svilup dils projects 6.3 Sendas 6.3.1 Senda Tegia Valentin - Caischavedra 1 13/14 6.3.2 Sutpassadi senda a Chischliun 2 13/14 6.4 Parcadis 6.4.1 Parcadis: Casa da tgira Sursassiala 1 2013 6.4.2 Parcadis: Signalisaziun e diever 1 13/15 6.4.3 Parcadi Claustra 2 13/14 6.5 Bus local 1 13/14 7. Ambient e planisaziun Disposiziuns legislatorias: - 711 Regulativ da taxas tier la lescha davart igl allontanament e 2 14/15 la purificaziun dallas auas (finanziaziun, adattaziun dallas taxas) 7.1 Aquaducts, dismessa e purificaziun dall'aua 7.1.1 Provediment d'aua: Ina incarica dallas corporaziuns d'aua ** 7.1.2 Allontanament e purificaziun dallas auas 3 7.1.3 Serenera Raveras 1 13/14 Legenda: Classificaziun: 1 en execuziun ni exequiu; 2 exnum necessari; 3 previu; 4 giavischeivel 4

Classificaziun Actualisau ils 30.09.2013 Realisaziun previu exequiu 7.1.4 Sereneras Pardomat, Cavardiras e Madernal 2 7.1.5 Projects en direct connex cul GEP 3 16/22 7.1.6 Separaziun dallas auas ad Acletta sid 3 15/16 7.1.7 Canalisaziun: Sanaziun dalla reit, en special separaziun dallas auas (begls e fontaunas) ** La successiun dalla realisaziun sto s'adattar allas pusseivladads finanzialas. 7.2 Dismessa da rumians Disposiziuns legislatorias: 1-721 Regulativ da taxas tier la lescha davart l'economisaziun dils rufids 3 14/15 (eventualmein adattaziuns marginalas) 7.2.1 Deponias e cumpostar basegns e pusseivladads 2 12/14 7.3 Santeri - fossa communabla 7.4 Planisaziun locala 7.4.1 Surluvrar ils plans d'areal e da quartier 3 7.5 Explotaziuns dallas resursas (regenerablas) Disposiziuns legislatorias: - Lescha d explotaziun (harmonisar vischnauncas dalla Cadi) 2 2013 7.5.1 Val d Acletta (Ovra electrica en cumbinaziun cun il project d'ennevar) 1 13/15 7.5.2 Vendita dall energia da participaziun 2 2014 8. Economia 8.1 Economia, turissem, agricultura e forstalesser Disposiziuns legislatorias: - 800 Lescha d'agricultura (en connex cun la meglierazin funsila) Legenda: Classificaziun: 1 en execuziun ni exequiu; 2 exnum necessari; 3 previu; 4 giavischeivel 5

Classificaziun Actualisau ils 30.09.2013 Realisaziun previu exequiu 8.1.1 Economia en general 1 8.1.2 Center sursilvan d agricultura (incl. Sennaria Surselva) 2 13/15 8.1.3 Meglieraziun funsila 1 12/16 8.1.4 Concept da qualitad dalla cuntrada 1 13/15 8.2 Forestalesser 8.2.1 Regiuvinaziun digl uaul (ina incarica permanenta) 2 8.2.2 Vias d'uaul (preservaziun e reparaturas en cumbinaziun cun 1 13/19 meglieraziun funsila) 8.2.3 La Schetga da Madernal 3 20/21 8.2.4 Via Run: Nova sligiaziun 3 15/18 8.2.5 Lavineras 2 13/18 8.2.6 Academia Vivian 1 13/14 8.2.7 Reservat d'uaul Soliva 1 13/14 8.2.8 Punt sur il Rein a Fontanivas 2 2015 8.3 Turissem Disposiziuns legislatorias: - 830 Lescha davart la taxa da cura e la taxa per promover 2 13/14 il turissem (revisiun parziala) - 840 Lescha davart ils dis da ruaus publics (revisiun parziala) 3 2014-932 Lescha d ustria (revisiun parziala) 3 2014 8.3.1 Turissem en general 2 8.3.2 Zona speciala Hotel Acla da Fontauna 2 8.3.3 Habitaziuns administradas e hotellaria 8.3.4 Loipa da cuorsaliunga 8.3.5 Pendicularas Mustér stabiliments d ennevar e colligiaziun 2 14/18 Parlet - Cungieri - Sedrun 8.3.6 Embellaziun dil vitg/nova cumparsa 2 14/18 8.3.7 Alpine Pearls (commembradi) 1 2013 8.3.8 Giubileum 1400 onns Claustra Mustér 1 13/14 8.3.9 Parc Adula Legenda: Classificaziun: 1 en execuziun ni exequiu; 2 exnum necessari; 3 previu; 4 giavischeivel 6

Classificaziun Actualisau ils 30.09.2013 Realisaziun previu exequiu 9. Edifecis communals 9.1 Casa da scola nova 3 14/16 9.2 Casa da scola Segnas (niev purtader) 4 10. Ponderaziuns finalas Proposta Legenda: Classificaziun: 1 en execuziun ni exequiu; 2 exnum necessari; 3 previu; 4 giavischeivel 7

Preziau signur president Preziadas signuras cusseglieras e preziai signurs cussegliers Cun l entschatta da schaner 2013 ha ina nova perioda d uffeci entschiet. La suprastonza communala ha elaborau in program che duei valer sco directiva per l activitad dallas autoritads communalas per quella perioda d uffeci da quater onns. Communablamein cun il program d activitad vegnan era il plan da finanzas pils onns 2015-2019 ed il preventiv 2014 suttamess al cussegl da vischnaunca per tractaziun. Novs accents Nies motto central pil proxim avegnir secloma: Rinforzar Mustér sco subcenter regiunal en stretga collaboraziun cun las vischnauncas vischinontas. Mo communablamein cun sustegn da tuts eis ei pusseivel da contonscher nossas finamiras. Crear in attractiv coc dil vitg - migliurar la cumparsa e l'infrastructura. 0. Activitad en general e renovaziun dallas structuras Emprema prioritad Consolidar las finanzas e realisar investiziuns ton en l infrastructura sco era dar impuls ad in saun svilup. Plinavon impuls turistics e participaziuns finanzialas cun focussar las resursas, mantener l infrastructura avon maun (CSC, casa da scola nova, serenera eav.), promoziun dall'economia en general, crear bunas premissas da habitar cun porscher plazzas da lavur. La realisaziun pretenda grond engaschi da tuts. Disposiziuns legislatorias: - Reglament per la direcziun communala (translatar) - Lescha da turissem (revisiun parziala) - Regulativ pil menaschi dil Center da sport e cultura (elecziun cumissiun da menaschi) - Nova ulivaziun da finanzas (passa en vigur 2015) 0.1 La situaziun finanziala ed economica La vischnaunca duei promover in favoreivel clima per activitads privatas. Aschia ha ella creau bunas premissas per novs menaschis (Pignola) cun ina zona da mistregn, sco era ina zona per empremas habitaziuns (Caschuarz). Cun l acceptanza dall iniziativa Weber ei vegniu decretau in scamond d erecziun da secundas habitaziuns buca administradas. Nossa vischnaunca ha adina giu in bien equiliber denter empremas e secundas habitaziuns. Quella decisiun disgraziada impedescha in svilup positiv en nossa regiun. Corrispundentamein setracta ei ussa d'ereger habitaziuns administradas ni edifecis da hotellaria. Per la branscha da construcziun e da construcziun secundara ha l iniziativa consequenzas ordvart negativas d ina vart sin ils prezis e da l autra vart sil diember dallas persunas occupadas. Grazia alla planisaziun d areal ad Acla da Fontauna dispona la vischnaunca d'ina zona che lubescha sper l erecziun d in hotel e da habitaziuns administradas era l erecziun da secundas habitaziuns. Cheu ei igl engaschament finanzial dalla vischnaunca en l infrastructura evidents per garantir in bien svilup turistic (bien exempel Reka). 8

Las pusseivladads per novas entradas serestrenschan sin adattaziuns dallas taxas per la finanziaziun speciala dall infrastructura (dismessa d aua), sin ina buna vendita dall energia da participaziun (contractivas 2014; situaziun da fiera ei pauc empermettenta), sin in alzament dil tscheins d aua (1. etappa 2011 da 85 sind 105 e 2. etappa 2015 da 105 sind 115 francs per kilowatt) e sin entradas supplementaras cun in augment dallas plazzas da lavur. 0.2 Renovaziun dallas structuras politicas Disposiziuns en lavur: - La lescha davart la taxa da cura e la taxa per promover il turissem (lescha da turissem) - Analisa da resca 1. Collaboraziun intercommunala / segirtad publica 1.1 Dalla visiun alla realisaziun ina vischnaunca en Sursassiala Per dar damogn allas novas incaricas ed optimar las sligiaziuns basegna ei ina intensiva collaboraziun primarmein cun las vischnauncas da Sursassiala. Sch'ins considerescha las tendenzas generalas, las pretensiuns augmentadas visavi las autoritads communalas, ils fastedis d'anflar persunas qualificadas ed il squetsch finanzial, ei ina fusiun dallas treis vischnauncas da Sursassiala realistica e necessaria. Pass per pass e cun projects concrets promova la suprastonza communala la realisaziun da quella finamira. En vesta allas collaboraziuns intercommunalas realisadas e secumprovadas duei quella finamira vegnir realisada a mesa vesta. 1.2 Regiun Surselva En connex cun la refuorma dil territori vegnan las incaricas dallas regiuns definidas da niev. Previu ei che las regiuns adempleschan mo pli incaricas adossadas dallas vischnauncas ni dil Cantun. Ella duei ni haver la cumpetenza da relaschar legislaziuns sco era buca d'incassar taglias. Era duei il parlament vegnir abolius e remplazzaus entras ina conferenza dils presidents communals. Quella midada structurala duei passar 2017 en vigur. 1.3 Cussegl da cumin/radunonza presidents communals Entras la refuorma giudiziala, che passa cun l entschatta 2015 en vigur, ha il cumin piars sia funcziun. Il cumin fuorma sulettamein la secziun electorala. Il cussegl da cumin vegn remplazzaus entras la conferenza dils presidents communals dalla Cadi. 1.4 Forestalesser/stradalesser Gia dapi onns funcziunescha la collaboraziun sil sectur dil forestalesser enteifer las vischnauncas da Sursassiala. Aschia disponan las treis vischnauncas d'ina suga communabla che vegn duvrada per tagls da lenna ed auters transports. Las maschinas dils singuls menaschis vegnan nezegiadas vicendeivlamein. Corrispundentamein exista gia ina fetg stretga collaboraziun denter ils menaschis. Sco proxim pass ei previu ina integraziun dils menaschis sut in tetg communabel. Ina gruppa da lavur, che secumpona dils geraus responsabels, dils foresters e digl inschigner forestal regiunal sco era d in cussegliader, sclarescha ina pusseivladad per in consorzi communabel. Consorzi forestal Sursassiala 9

1.5 Scolaresser Sil sectur dil scolaresser ha ei dau marcantas midadas en consequenza dalla nova lescha da scola. Vinavon caschuna la demografia grondas difficultads. D ina vart ha quei per consequenza dapli cuosts e da l autra vart era ina reducziun considerabla dallas contribuziuns cantunalas. Ord quels motivs e per garantir la qualitad ei ina collaboraziun intercommunala indispensabla. La nova ulivaziun da finanzas che cumpeglia era in detretschament dallas incaricas denter il Cantun e las vischnauncas, vegn a caschunar dapli cuosts per il scolaresser. Consorzi da scola Sursassiala vegn decidiu zercladur 2014 1.6 Sanadad: Casa da tgira Sursassiala Center da sanadad Sursassiala La Casa da tgira Sursassiala a Mustér sepresenta en in niev vestgiu. Igl emprem quartal 2014 san las novas localitads vegnir retratgas. La fundaziun surdat la casa da tgira al Center da sanadad SA per diever. La cumissiun dalla regiun da planisaziun coordinescha las diversas purschidas. A mesa vesta ei ina collaboraziun cun il Spital regiunal Surselva sco center da cumpetenza ina opziun. 1.7 Segirtad publica - Management da resca La vischnaunca ha menau atras in' analisa davart las rescas pusseivlas en vischnaunca e valetau quellas en fuorma d in rapport. Actualmein ei ina carta d intervenziun auas e malaura en lavur. Quella carta duei star a disposiziun als organs d intervenziun dalla vischnaunca en cass da catastrofas. La cumissiun da prighel ha surluvrau il plan da zonas da prighel. Sper ils prighels entras lavinas ha la cumissiun era giudicau ils ulteriurs prighels dalla natira. Quellas enconuschientschas duein vegnir nezegiadas en connex cun l elaboraziun dalla carta d intervenziun. 2. Scolaziun Disposiziuns legislatorias: - 200 Consorzi da scola Sursassiala (statuts) - 210 Revisiun dalla lescha da scola (en rama dil consorzi da scola) - 211 Revisiun digl uorden disciplinar (en rama dil consorzi da scola) Las vischnauncas da Mustér e da Medel han ina cunvegnientscha transitoria entochen la fin digl onn da scola 2015/2016 concernent il scalem superiur. Ina gruppa da lavur elaborescha in project en detagl cun las statutas per in Consorzi da scola Sursassiala. Ils cussegls da vischnaunca sco era la populaziun ein vegni informai dil stan actual. Naturalmein che quellas seras d informaziun han caschunau ellas vischnauncas ina viva discussiun. Il sforz per ina collaboraziun intercommunala ein evidents. Sper la digren dil diember d affons sforzan era la nova lescha da scola, la nova ulivaziun da finanzas, igl augment da qualitad dall instrucziun sco era las resursas finanzialas limitadas dallas vischnauncas da collaborar sil sectur da scola. El decuors digl emprem semester 2014 vegn la damonda per in Consorzi da scola Sursassiala suttamessa allas instanzas cumpetentas per decisiun. 10

3. Giuventetgna - cultura e temps liber 3.1 Premi Desertina Il regulativ davart il Premi Desertina ei vegnius adattaus e las autoritads communalas vulan vinavon undrar persunalitads ed instituziuns meriteivlas sco era prestaziuns singularas. La suprastonza communala vegn ad eleger ina cumissiun. 3.2 Veta culturala La Biblioteca populara ei integrada el menaschi communal. Grazia al grond engaschament da biaras persunas dispona la biblioteca d ina purschida fetg attractiva. Ils nums locals ein digitalisai e vegnan publicai sin la pagina d internet dalla vischnaunca. Il cussegl da vischnaunca vegn informaus a caschun d'ina dallas proximas sedutas. 3.3 Embellaziun dil vitg Concept da signalisaziun ed informaziun La suprastonza ha surdau ad in team da specialists l'incarica d elaborar in niev concept da signalisaziun ed informaziun dil vitg. Quel duei integrar l economia, la cultura sco era naturalmein il turrissem. La Claustra da Mustér ha incaricau il medem team d'elaborar sia part d informaziun era internamein. En quei connex vegnan puncts neuralgics era intercuretgs e signalisai resp. formai da niev. Ei setracta dallas entradas dil vitg sco era dil plaz dalla staziun. Ils emprems resultats ein la fin 2013 avon maun, aschia che la realisaziun sa entscheiver el 2014. L execuziun succeda en etappas sur plirs onns. 3.4 Center da sport e cultura (CSC) Concept cumplessiv - sanaziun cumpleta CSC Sanaziun dils stabiliments interns en rama dil preventiv Il Center da sport e cultura ei sesviluppaus ad in liug da sentupada per giuven e vegl, da sportists ed adherents dalla cultura e dil divertiment. Grazia agl engaschi dad uniuns indigenas e regiunalas ei il Center da sport e cultura adina puspei in liug per occurrenzas da renum. La suprastonza communala, en concordanza cun la cumissiun da menaschi dil CSC, ein lundervi d'elaborar cun agid dil Cantun e dalla Regiun Surselva ina planisaziun cumplessiva sur 5-10 onns che duei gest valer sco strategia pil futur. Era egl avegnir astga il CSC buca star eri. Per saver mantener e restar attractivs cun novas purschidas, basegna ei grondas investiziuns. Las investiziuns previdas el preventiv pregiudicheschan buca il concept cumplessiv. En dus onns va igl actual meinafatschenta dil Center da sport e cultura en pensiun. En rama da quella midada duei la structura da menaschi vegnir examinada. Collaboraziuns duein esser in cavazzin suprem per planisar in prospereivel avegnir. 3.5 Incaricada per l integraziun Cun l entschatta mars 2013 ha Yvonne Maissen entschiet la lavur sco persuna responsabla per l integraziun. Suenter las vacanzas d atun 2013 ha liug in cuors da romontsch sursilvan per persunas jastras. Igl ei previu ulteriurs cuors da lungatg e mesiras per integrar meglier persunas digl exteriur en nossa cuminonza. Las annunzias per igl emprem cuors ein empermettentas. 11

4. Sanadad - Casa da tgira Disposiziuns legislatorias: - Cunvegnientscha da prestaziun denter las vischnauncas da Sursassiala e la Fundaziun Casa da tgira Sursassiala. Quella incarica cumpeta ussa alla regiun da planisaziun Sursassiala (conform al niev contract da collaboraziun ZAV). - Adattaziun dil statut dalla Fundaziun 4.1 Casa da tgira Sursassiala La realisaziun dall engrondaziun dalla Casa da tgira a Mustér ei sin buna via. La casa sa vegnir retratga l entschatta mars 2014. La Fundaziun Casa da tgira Sursassiala vegn purtada dallas treis vischnauncas da Sursassiala (Medel/Lucmagn, Tujetsch e Mustér). Las treis vischnauncas da Sursassiala han incaricau la Fundaziun Casa da tgira Sursassiala da realisar ina engrondaziun dalla casa existenta a Mustér per total 55 letgs. Futuramein vegn la collaboraziun denter ils singuls purtaders da prestaziun sil sectur da sanadad ad intensivar la collaboraziun, quei che vegn a purtar ina megliera prestaziun (vacanzas per seniors, diever singuls dis eav.) per ils clients. 4.2 Activitads per nos attempai (seniors) - Residenza da seniors La vischnaunca sustegn iniziativas privatas per ina residenza da seniors. Tenor situaziun sa la vischnaunca metter a disposiziun agen terren en dretg da baghegiar e sustener ils iniziants tier eventualas adattaziuns dalla planisaziun locala. 5. Ovras socialas La refuorma dall ulivaziun da finanzas preveda in detretschament dils susteniments publics. Ils cuosts per cass socials en vischnaunca vegnan surpri cumpleinamein dallas vischnauncas. Perencunter surpren il Cantun cumpleinamein ils cuosts per cass socials ordeifer il Cantun ed ils cuosts per las mesiras d internament (Verwahrung). Il survetsch social regiunal duei vinavon vegnir menaus entras il Cantun. Las vischnauncas han da surprender ils cuosts persuenter. 6. Traffic communal e cantunal Disposiziuns legislatorias: - 620 Lescha davart l avertura pil traffic (cumpensaziun da parcadis) - Plan da cataster cun in inventari separau dalla reit da vias funsilas e vias agricolas (coordinaziun cun la meglieraziun funsila) - Revisiun dalla classificaziun da vias 6.1 Vias cantunalas La sanaziun dils straduns cantunals ei ina incumbensa cantunala. La vischnaunca planisescha e coordinescha ils projects communals en stretg contact cugl uffeci da construcziun bassa. 12

6.1.1 Via Sursilvana La sanaziun dil tschancun Sontget Casa Misterlessa dalla Via Sursilvana vegn terminada 2014 cun la cuvrida fina. 6.1.2 Via Lucmagn La sanaziun dalla via Lucmagn (Via dalla Staziun Punt Langini) ei vinavon en discussiun. Il Cantun ha pil mument buca planisau la sanaziun da quei tschancun. La vischnaunca ha tut interess d accelerar quellas lavurs. In emprema etappa realisescha il Cantun ensemen cun la vischnaunca en connex cun la nova surbaghegiada Langini a Raveras. 6.1.3 Pardomat-Madernal: Via da communicaziun (sanaziun - realisaziun) L emprema etappa cun la nova punt ei realisada. Enteifer ils proxims treis onns vegn la via sanada cumpletamein entochen tier la via che meina a Cavardiras. Quella via cun ses numerus mirs e punts ei fetg pretensiusa e corrispundentamein era ordvart cara. 6.1.4 Cavardiras: Via da communicaziun (meglieraziun funsila) Sin giavisch dalla vischnaunca ei la part entochen alla via Raveras en lavur. Vinavon dat ei emprems studis per ina sanaziun cumpleta dalla via, denton buca aunc concrects projects. La vischnaunca ha grond interess vid ina sanaziun dalla via, ord motiv dil diember sminuent da habitonts. 6.1.5 Pass dil Lucmagn: Mesiras per garantir in'avertura permanenta Il Cantun investescha ils proxims tschun onns rodund 15 milliuns francs en la sanaziun dil stradun cantunal denter Salaplauna e Curaglia. Ina prolungaziun dalla gallaria per liung dil lag da fermada ei buca previda ni decidida. Quella purtass denton in grond effect per garantir in avertura pli segira. Tenor project custassen singulas remeduras minimalas rodund 40 milliuns francs. In'avertura permanenta caschunass cuosts da rodund 400 milliuns francs. 6.2 Vias communalas (coordinar cun meglieraziun funsila) Las vias communalas sesanflan per part en in fetg schliet stan. Differents projects da sanaziun ein en lavur e duein vegnir realisai el decuors dils proxims onns. 6.2.1 Via Sogn Gions La suprastonza communala ha surdau l incarica da preparar il project per la sanaziun dalla Via Sogn Gions. La procedura ei vegnida instradada. Aschinavon che la procedura sa vegnir terminada tenor program, eis ei previu d entscheiver cun las lavurs da sanaziun primavera 2014. Las lavurs vegnan a vegnir terminadas el decuors dalla stad 2015. 6.2.2 Via Sogn Placi Il project da sanaziun ei en lavur ed ei urgents. En connex cun la sanaziun dalla Via Sursilvana eis ei pusseivel da nezegiar sinergias. El decuors digl atun/unviern 2013/2014 vegn la vischnaunca ad instradar la procedura. 6.2.3 Via Cons Quella via che ha obteniu avon 3 entochen 4 onns entginas reparaturas cosmeticas sesanfla en in schliet stan. Ils emprems donns ein gia sepresentai el decuors dalla primavera 2013. In project che sto vegnir surluvraus ei avon maun. Las lavurs da projectaziun ein vegnidas spustadas cun risguard era sil plazzal da baghegiar dalla Casa da tgira. En connex cun la 13

sanaziun eis ei medemamein necesari da remplazzar la canalisaziun existenta e da sparter las auas. 6.2.4 Ulteriurs projects da vias La vischnaunca ha aunc in tschuppel vias che stuessen vegnir sanadas. La situaziun finanziala lubescha buca la realisaziun da tuts projects el decuors dils proxims quater onnns. Ei setracta dallas suandontas vias (gruppau tenor urgenza dalla realisaziun): Via Run (en cumbinaziun cun project forestal e meglieraziun funsila) Via Salez/Segnas (urgent, per part via da cultivaziun) Via Peisel (naven dalla punt Val Segnas) Via Curtins/Segnas Via Sut Vitg/Segnas Via Funs-Dado Via Gonda, naven dalla stizun Spar entochen Via Lucmagn (per prevegnir ad donns) ulteriurs 6.3 Sendas Per garantir ina reit d aulta qualitad ei previu in sistem da garanzia da qualitad per las sendas. Igl ei semussau ch il manteniment da nossas sendas funcziuna buca adina optimalmein ed aschia vul la suprastonza migliurar quella purschida turistica fetg impurtonta. Era duei vegnir sclariu tgei sendas ch ins vul mantener ni sligiar. Era ina separaziun da sendas per il diever da viandonts ni per ils velos da muntogna (mountainbikes) ei en discussiun. Infrastructura turistica sanitara a Mumpé Tujetsch ei giavischeivla. A Mumpé Medel ed a Cavardiras ei l infrastructura turistica sanitara gia avon maun. 6.3.1 Senda Tegia Valentin - Caischavedra La senda vegn frequentada stediamein. Il basegns per ina migliur ed ina slargaziun (affons en crotscha) ei avon maun e duei era vegnir duvrada duront igl unviern. 6.3.2 Sutpassadi senda a Chischliun Tenor las prescripziuns federalas sto il passadi dalla senda denter Chischliun e Scaletta vegnir sanaus ni sligiaus sil pli tard igl onn 2014. La publicaziun dil project ei succedida. La realisaziun ei previda pigl atun 2014. Il sutpassadi coligia il quartier da Chischliun cun quel da Sontget e cun la nova senda Davos-Mustér. 6.4 Parcadis 6.4.1 Parcadis Casa da tgira Sursassiala Realisau 13 parcadis sutterrans, san vegnir retratgs igl atun 2013. 6.4.2 Parcadis: Signalisaziun e diever Per ils parcadis publics drova ei ina reglamentaziun davart il dretg da parcar. Quei pertucca ils uclauns da Peisel, Segnas, Mumpé Tujetsch e Cavardiras. 14

6.4.3 Parcadi Claustra Suenter la decisiun negativa per il project per la sanaziun dil parcadi Claustra, vegnan duas variantas pli moderadas per ina sanaziun suttamessas al cussegl da vischnaunca. La sanaziun sempla preveda sulettamein ina sanaziun dalla cuvrida, l autra ina sanaziun dils edifecis sanitars e per la rimnada da rumien. 6.5 Bus local En connex cun la revisiun dalla lescha da turrissem vegn la finanziaziun dil bus reglada directamein sur la vischnaunca. 7. Ambient e planisaziun Disposiziuns legislatorias: - 711 Regulativ da taxas tier la lescha davart igl allontanament e la purificaziun dallas auas (finanziaziun, adattaziun dallas taxas) 7.1 Aquaducts, dismessa e purificaziun dall'aua 7.1.1 Provediment d aua: Ina incarica dallas corporaziuns d'aua La vischnaunca da Mustér posseda actualmein aunc duas corporaziuns d'aua. La Corporaziun d'aua Spina da vin e la Corporaziun d'aua Las Fontaunas Mumpé Medel. Finamira a miez liunga vesta ei ina corporaziun d'aua en vischnaunca. Era in integraziun dil provediment d aua el menaschi communal duei vegnir tratga en consideraziun. 7.1.2 Allontanament e purificaziun dallas auas Enconuschentamein cuvieran las taxas (annualas e da colligiaziun) buca ils cuosts ch occuoran al manteniment dils implonts pigl allontanament e la purificaziun dallas auas. La nova situaziun cun la reglamentaziun dallas secundas habitaziuns e la digren massiva dallas activitads sil sectur da baghegiar vegn ultra da quei a contribuir ad ina pigiur. Igl ei indispensabel d augmentar las taxas. 7.1.3 Serenera Raveras La serenera Raveras, sanada e cumpletada ils onns 1994/97, ei vegnida els onns. Cunzun ils indrezs tecnics ed electronics ston vegnir remplazzai. Nossa serenera a Raveras ei calculada per 8000 valurs da habitonts. Duront il temps da stagiun aulta vegn la capacitad strapazzada. Ina grevezia supplementara caschuna la scotga dalla Sennaria Surselva, che vegn menada ella serenera. In menaschi da cascharia caschuna in grond quantum d aua che sto vegnir pretractaus ni purificaus entras la serenera a Raveras. L analisa dil menaschi dalla serenera vegn a mussar tgei sligiaziuns ch ein necessarias per possibilitar che l aua dalla cascharia sappi vegnir purificada aschia, ch ella ademplescha las prescripziuns. L analisa duei era eruir il basegns da sanaziun dalla serenera. 7.1.4 Sereneras Pardomat, Cavardiras e Madernal Las sereneras ellas fracziuns da Cavardiras, Pardomat e Madernal ston vegnir erigidas tenor ina decisiun dalla Regenza dil cantun Grischun dil zercladur 2013 enteifer ils proxims 5-10 onns. Per l erecziun ed il menaschi ston ins quintar cun considerabels cuosts. 15

7.1.5 Projects en direct connex cul GEP Il niev plan general GEP ei avon maun. La vischnaunca ha aschia in instrument detagliau che dat la pusseivladad d adattar la canalisaziun alla nova situaziun. Il plan documentescha il stan dalla canalisaziun. Ei semuossa che la canalisaziun ha survargau en differents loghens sia capacitad. Sper la sanaziun dalla reit existenta eis ei necessari da sparter las auas el contuorn dil quartier Acletta sid e dil Crest d Acletta. Plinavon eis ei necessari da descargar la canalisaziun ad Acla da Fontauna ed a Raveras. Necessari eis ei era da descargar la canalisaziun da Clavaniev cun separar ina part dall aua schubra dalla tschuffa. Difficultads caschuna l aua schubra per dalla Via Cons ed el contuorn dalla sbuccada dalla Via Gonda ella Via Lucmagn. Ferton che pliras canalisaziuns san vegnir remplazzadas ni sanadas en connex cun sanaziuns da vias, basegnan quels projects in investiziun supplementara. 7.1.6 Separaziun dallas auas ad Acletta sid Gia en connex cun la realisaziun dalla surbaghegiada Reka han ins fatg persenn che la canalisaziun d aua tschuffa sto vegnir descargada e quei entras ina canalisaziun per l aua schubra. La situaziun geohidrologica ad Acletta sid lubescha buca da schar sfundrar l aua. Perquei ei ina canalisaziun necessaria. Quellas lavurs ein denton vegnidas refretgas era en connex cun la surbaghegiada al Crest d Acletta e la zona d areal Acla da Fontauna. 7.1.7 Canalisaziun: Sanaziun dalla reit, en special separaziun dallas auas (begls e fontaunas) En connex cul plan general da drenascha (GEP) han ins constatau in tschuat aua jastra (begls, aua da fontauna, drenaschas etc.) ella canalisaziun d aua tschuffa. Igl allontanament da quell aua ord la canalisaziun ei in impurtonta incarica era per optimar ils cuosts da menaschi dalla serenera. Plinavon eis ei semussau che la canalisaziun ha pitiu el decuors dils onns, aschia ch ei basegna investiziuns el futur. Nua pusseivel duei quei succeder a caschun dallas sanaziuns dallas vias corrispundentas per aschia saver spargnar expensas aunc pli considerablas (Peisel, Cons, Cavardiras, Via Curtins, Via Sut Vitg, Via Salez, Via Run, Via Funs-Dado, Via Sogn Gions, Via Sogn Placi, Via Lucmagn, Via Pardomat e Mumpé Medel). 7.2 Dismessa da rumians Disposiziuns legislatorias: - 721 Regulativ da taxas tier la lescha davart l economisaziun dils rufids (adattaziuns marginalas) 7.2.1 Deponias e cumpostar basegns e pusseivladads La vischnaunca da Mustér posseda in oreifer sistem da separar ils rumians a Raveras, dil qual la populaziun fa stediamein diever. Novas purschidas previdas ein la dismessa da plastic ed ina nova sligiaziun cun il curdem verd. La situaziun a Brulf davart il cumpostar corrispunda buca pli allas pretensiuns dil temps. Il plan directiv regiunal sco era la strategia cantunala lubeschan buca novas deponias. La deponia a Turatscha ha stuiu vegnir serrada e sto vegnir recultivada. La procedura da baghegiar ei vegnida instradada ed ei pendenta tier las autoritads cantunalas. Novas deponias vegnan struschamein lubidas: Las deponias a Rabius e Tujetsch ston vegnir emplenidas. Co ins sligia la damonda da deponer pigns quantums da material (davart privats) da scavament ei buca sligiada cun deponias regiunalas. Cheu vegn il Cantun a stuer porscher maun baul ni tard, sch ins vul prevegnir a deponias selvadias. 16

7.3 Santeri - fossa communabla Il giavisch per ina fossa communabla ei avon maun. Aschi spert ch il spazi reservaus per ina tala fossa ei libers, vegn ina fossa communabla realisada. 7.4. Planisaziun locala 7.4.1 Surluvrar ils plans d areal e da quartier Ils suandonts plans da quartier ni d areal ein necessaris da surluvrar: Plan d'areal Disentiserhof Revisiun dil plan da quartier Acletta sid/alvezza Plan da quartier Via Veglia Plan da quartier Center dil Vitg Vinavon eis ei necessari da surluvrar ni abolir ils suandonts plans da quartier: Peisel, Sut Peisel, Casa Nauscha, Buretsch, Cuoz, Acletta vest, Acletta occidental, Crest d'acletta, Acletta sut Baselgia, Scaletta, Carcarola, Chischliun, Ruosna, Raveras, Disla Craiers, Sum Crusch, Scantschalas e Crest Acletta (Pendicularas Mustér SA). 7.5 Explotaziuns dallas resursas (regenerablas) Disposiziuns legislatorias: - Lescha d explotaziun (harmonisar vischnauncas dalla Cadi) 7.5.1 Val d Acletta (Ovra electrica en cumbinaziun cun il project d ennevar) Sin incarica dalla vischnaunca ha l energia alpina sa elaborau in prestudi per ina tschaffada digl Ual d Acletta. Actualmein han ins presentau il preproject allas instanzas cantunalas. Il resun ei buca staus negativs, aschia ch ins vegn ad elaborar in project. Ins ha gia inoltrau ina damonda per ina promoziun federala (Energieeinspeisevergütung KEV). Mo cun quella contribuziun ei l ovra rentabla e sa vegnir realisada. Silsuenter vegn elaborau in project en detagl. 7.5.2 Vendita dall energia da participaziun El decuors digl onn 2014 vegnan las contractivas per prolungir il contract per la vendita dall energia da participaziun iniziadas. Actualmei ei la fiera d energia buca fetg favoreivla. Ei vegn hanlegiau prezis denter 4-6 Rp./kwh, aschia che las entradas dall energia da participaziun vegnan a sereducir. Las vischnauncas partenarias alla Ovra Reinanteriur (ORA) han formau in uniun che duei cussegliar las vischnauncas en damondas d energia. A vesta dalla cumplexitad dalla materia e ch il termin dalla curdada da tschep dall ORA s'avischina, ei in agir communabel dallas vischnauncas prudents e necessaris. 8. Economia 8.1 Economia, turissem, agricultura e forestalesser Disposiziuns legislatorias: - 800 Lescha d agricultura (en connex cun la meglieraziun funsila) 17

8.1.1 Economia en general Nossa regiun ed en special Mustér ein dependents da bunas premissas era da planisaziun per dar impuls ad iniziativas da privats. Vinavon duei la vischnaunca sustener e promover quei svilup. Denton senza in sustegn finanzial dil maun public, ein cunzun projects turistics buca realisabels. Ina oreifra occasiun per mussar las prestaziuns ed ils products da nossas fatschentas ei mintgamai l EX. L auter onn ei previu ina nova ediziun dall exposiziun regiunala. In fatg special ei che quella croda eifer ils giubileums da 1400 onns Claustra, 25 onns Distec, 20 onns Apoteca Desertina e 10 onns Zai. La finamira ei da cumbinar quels eveniments. 8.1.2 Center sursilvan d agricultura (incl. Sennaria Surselva) La Sennaria Surselva SA (Sennaria) ha surdau la producziun da caschiel alla Bergsenn AG (Migros) per in cuoz d affittaziun da 16 onns. La Senneria basegna denton dapli capital agen per saver surmuntar ils emprems onns. La collaboraziun cun la Bergsenn ei ina buna opziun e porta era als purs segirtad da planisaziun per il latg. Vinavon arva quella buna sligiaziun era per la Sennaria novas ed interessantas perspectivas. La finamira duei esser da procurar per dapli glieud a Salaplauna (viandonts, cuorsaliunga, visitaders eav.). Quei denton pretenda ina buna colligiaziun a pei alla Salaplauna. La situaziun actuala ei fetg schliata. Ina visiun per ina colligiaziun fuss ina punt ni in ascensur denter il sutpassadi dalla Viafier retica a Salaplauna. En rama d in project da svilup duei vegnir elaborau en collaboraziun cun igl uffeci cantunal d economia, Parc Adula e vischnaunca in studi davart la realisabladad. Optimalisar menaschis e colligiaziun a Salaplauna 8.1.3 Meglieraziun funsila Ils 11 da mars 2012 ha il pievel approbau il project per ina meglieraziun funsila. Il cussegl da vischnaunca ha concediu in credt da frs. 350'000 per elaborar il project general. La cumissiun ha definiu il territori cumpigliau e tractau las protestas per mauns dalla Regenza cantunala. Era ha la cumissiun fixau ils trassés dallas vias. La populaziun vegn dumandada per in credit brut per la meglieraziun el decuors digl atun 2015 ni dalla primavera 2016. 8.1.4 Concept da qualitad dalla cuntrada Il concept da qualitad dirigius dall Uniun purila sursilvana ha la finamira da mantener il maletg dalla cuntrada cun la diversitad enten optimalisar las cundiziuns da producir, mo era il manteniment (impurtonts elements dalla cuntrada sco mirs schetgs, pallius, plontas, terrassa da praus, èrs) En rama dil project obtegnan ils cultivaders contribuziuns supplementaras per las prestaziuns definidas. 8.2 Forestalesser 8.2.1 Regiuvinaziun digl uaul (ina incarica permanenta) La regiuvinaziun e la tgira ei ina part integrala dalla lavur dil forestalesser. Ella succeda en connex cun tagls da lenna, mo era leu nua ch'ei fa basegns da tgirar plontaziuns ed uaul giuven. Mo era las surfatschas d uaul ch igl orcan Vivian ha giu destruiu, prospereschan fetg bein e basegnan ina tgira per augmentar la diversitad e la stabilitad. Cun ina regiuvinaziun digl uaul garanteschan ins era in saun uaul da schurmetg. 8.2.2 Vias d uaul (preservaziun e reparaturas en cumbinaziun cun meglieraziun funsila) Per saver garantir igl access e la segirtad da carrar sin las vias d uaul ei in manteniment adequat indispensabels. Per la tgira digl uaul da schurmetg eis ei necessari da possibilitar da carrar sin las vias cun las maschinas forestalas. Cun agid digl instrument dil Cantun preservaziun e reparaturas d avertura vegnan differentas lavurs da reparatura vid 18

suandontas vias d uaul exequidas els proxims 2 onns: Via Run, Via Caischavedra, Via Plaun Menisch, Via Cunel e Via Cavorgia. 8.2.3 La Schetga da Madernal El territori dalla Schetga da Madernal ha ei ils davos onns dau plirs cass cun crappa en moviment. Per part ei quella ruclada entochen sin via cantunala e sin il trassé dalla viafier. Ord quei motiv ei vegniu elavurau sin incarica digl uffeci d uaul e dalla vischnaunca in project per in access el territori, sco era per la protecziun per via e viafier. Quei project ei vegnius sistius ord motivs da prioritad. Igl ei previu d arver la Schetga da Madernal cun ina via d'ina lunghezia da rodund 1,5 km. Cheutras vegn ei ad esser pusseivel da raccoltar egl avegnir la lenna cun maschinas. Sin fundament dallas calculaziuns fatgas sa vegnir raccoltau en quei liug ils proxims 40 onns rodund 14'500 meters cubic lenna. Supplementarmein ston reits d itschal per proteger via e viafier vegnir construidas. 8.2.4 Via Run: Nova sligiaziun La Via Run caschuna dapi enzacons onns fastedis alla vischnaunca. La via meina atras il quatier da Latis. Sin ina gronda part dil trassé ei ella fetg stretga ed en in fetg schliet stan. Senza reparaturas ei la segirtad da carrar sin tala buca pli dada. Transports da lenna ein gleiti buca pli pusseivels. En rama dalla meglieraziun funsila vegn igl access alla Via Run reponderaus. La situaziun actuala pretenda restricziuns supplementaras da traffic. 8.2.5 Lavineras Las lavurs da construcziun da lavineras ella Val Clavaniev ein vegnidas terminadas la fin 2013. Tochen oz ein bunamein 12 milliuns francs vegni investai en construcziun da lavineras. Ils proxims onns vegn ei ad esser necessari da mantener e sanar parzialmein las lavineras erigidas el decuors dils davos quater decennis. 8.2.6 Academia Vivian A Stagias sil territori dalla vischnaunca da Medel/Lucmagn, cunfinont cun las vischnauncas da Mustér e Tujetsch, vegn realisau 2014 igl edifeci Academia Vivian. Ei setracta d ina tegia d uaul, che duei survir sco liug da sentupada, sco baghetg per scolaziun ni era per sedutas e conferenzas. El Cantun ein gia pliras tegias d uaul vegnidas realisadas e quei cun fetg grond success. Il liug sesanfla amiez las surfatschas d uaul ch igl orcan Vivian ha giu destruiu. Quei ei in project communabel dils menaschis forestals da Sursassiala e digl uffeci d uaul dalla regiun Surselva. Finanziaus vegn quel dallas vischnauncas dalla Cadi, digl uffeci d uaul e da differents auters sponsurs. Dalla construcziun en lenn setracta ei da lenna ch ei vegnida raccoltada ord ils uauls dallas vischnauncas da Sursassiala. 8.2.7 Reservat d uaul Soliva Il reservat d uaul Soliva cumpeglia il territori dalla Val Gronda-Furnaischa-Uaul da Soliva. Ei vegn desistiu dil nez agricol sco era forestal per ils proxims 50 onns (sco entochen dacheu). Persuenter paga il Cantun ina contribuziun alla vischnaunca. Igl access, la catscha sco era encurir bulius ei vinavon pusseivel sco tochen dacheu. Per augmentar l attractivitad ed il diever turistic vegn - en collaboraziun cul Parc Adula - plansiau ina senda. 8.2.8 Punt sur il Rein a Fontanivas En rama dils daners da cumpensaziun dall Ovra Russein era la renaturalisaziun dils dutgs da Surrein (1. prioritad) previda. Entras la decisiun negativ dil suveran da Sumvitg vegn la sanaziun ecologica da Fontanivas cun la punt viers Sonduritg e la dislocaziun dalla plazza da rasenar lenna priorisada. Il project preveda per mesiras ecologicas era ina nova punt cun ina tonascha da 28 t sur il Rein anteriur. Ils cuosts totals ein calculai cun 2 milliuns francs. 19

Actualmein ein ins en contractivas cun las diversas instanzas cantunalas per coordinar il project. La cumpart dalla vischnaunca munta a pli pauc che frs. 500 000.--. Il cussegl obtegn la fin digl onn resp. l entschatta da 2014 in messadi cun dapli detagls e la damonda da credit. La realisaziun sto succeder enteifer 2015. Sche la vischnaunca realisescha buca quei project, van ils daners per la cumpensaziun da 2 milliuns francs en in fondo special cantunal per autras mesiras da cumpensaziun. 8.3 Turissem Disposiziuns regulatorias: - 830 Lescha davart la taxa da cura e la taxa per promover il turissem (revisiun parziala) - 840 Lescha davart ils dis da ruaus publics (revisiun parziala) - 932 Lescha d ustria (revisiun parziala) 8.3.1 Turissem en general L organisaziun da Sedrun Mustér Turissem (SMT) ei secumprovada. Ina collaboraziun cun la destinaziun Andermatt (ressort Sawiris) vegn era a purtar avantatgs per nossa regiun. Muort definiziun dalla destinaziun Andermatt/Ursera cun ulteriuras vischnauncas vischinontas e differentas finamiras ei actualmein ina collaboraziun sulettamein sin basa dils meinafatschentas pusseivla. A mesa liunga vesta ei ina collaboraziun ni integraziun pusseivla. La destinaziun da Mustér e Sedrun surpren sco partenari il logo da Grischun Vacanzas (GRF), quei corrispundent alla plipart dallas destinaziuns grischunas (Lenzerheide, Scuol, Samignun eav.). Quella marca ei bein posiziunada, aschia ch era Mustér e Sedrun san seprofitar. Impurtont ei cunzun era il diever dalla plattafuorma da reservaziun da GRF. Sco emprema destinaziun surdat SMT il preventiv da reclama medemamein a GRF. Quei importo vegn impundius cumpleinamein per reclama. La cumissiun da reclama (representants hotellaria e pendicularas) defineschan communablamein cun GRF la strategia. 8.3.2 Zona speciala Hotel Acla da Fontauna Dapi liung temps cuoran intensivas contractivas cun investurs. Il plan d areal ei approbaus e las cundiziuns per ina realisaziun d in project turistic optimalas. La situaziun malguessa e las pitgiras sil sectur turistic engrevieschan la realisaziun. L approbaziun dall iniziativa Weber restrenscha cumpleinamein la pusseivaldad d ereger secundas habitaziuns. En rama dil plan d areal eis ei denton pusseivel da realisar sper in hotel e habitaziuns administradas era secundas habitaziuns. 8.3.3 Habitaziuns administradas e hotellaria Entras l acceptaziun dall iniziativa Weber ei l erecziun da secundas habitaziuns buca pli pusseivla. Consequentamein promova la vischnaunca l erecziun da secundas habitaziuns administradas. Vinavon sesprovan las Pendicularas Mustér e la vischnaunca d ereger ina casa d albiert per giuvenils (sjh) a Mustér. Il Hotel Disentiserhof planisescha era in svilup dalla surbaghegiada per obtener dapli letgs. Ulteriuras damondas per habitaziuns administradas sesanflan en in prestadium. 8.3.4 Loipa da cuorsaliunga La loipa Cadi (Nordic Surselva) duei vegnir colligiada cul CSC. Aschia san sinergias vegnir nezegiadas e l attractivitad dalla loipa augmentada. La sparta da cuorsaliunga fa atras in ver boom. En collaboraziun cun PSG 2020 vegn elaborau in studi per optimar la purschida ellas diversas destinaziun San Gottardo. 20

8.3.5 Pendicularas Mustér stabiliments d ennevar e colligiaziun Parlet Cungieri - Sedrun La Pendicularas Mustér SA s'occupescha cun in project per indrezs d'ennevar. Quei pretenda ina revisiun parziala dalla planisaziun locala. La vischnaunca vegn sco tuttas autras vischnauncas turisticas a separticipar als cuosts d infrastructura per il project d ennevar. La revisiun parziala savess succeder l'entschatta 2014 (votaziun dil pievel). Actualmein cuoran ils discuors denter la vischnaunca e las pendicularas concernent la fuorma e l altezia dalla participaziun. En rama dil project PSG2020 examineschan las pendicularas ina colligiaziun denter Parlet sur Cungieri cun Sedrun. 8.3.6 Embellaziun dil vitg/nova cumparsa Ina biala cumparsa da vitg e cuntrada ei da gronda muntada per l attractivitad da nossa vischnaunca e da nossa regiun. All entschatta era ei previu da reponderar la cumparsa dalla staziun e siu contuorn. Igl ei semussau che quella lavur sa succeder mo en cumbinaziun cugl entir vitg. La suprastonza communala ha incaricau ina cumissiun speciala cun quella lavur. Cun quella iniziativa sperein nus da saver dar ina nova tempra ed ina biala cumparsa a nies vitg. Per accumpignar las lavurs era a liunga vesta, preveda la suprastonza communala d installar ina gruppa da lavur. L embellaziun da Nadal ha anflau ina buna accoglientscha ed igl ei previu da mantener quei sistem el futur. 8.3.7 Alpine Pearls (commembradi) Alpine pearls (www.alpine-pearls.com) s engascha per in turissem moderau (sanft-mobiler Urlaub). Premissas per in commembradi ein buna mobilitad tier l'arrivada ed enteifer il liug, qualitad da servis en connex cun mobilitad. En in rapport ein las fermezias (colligiaziun cun viafier, bus local, Claustra benedictina, bunas rutas da velo e viandar) e las fleivlezias (bia traffic atras Mustér, conflict denter autos e pedunzs en zona 30, puccaus architectonics all entrada da Mustér) vegni francai. Alpine pearls ei ina plattafuorma da reclama per il turissem. Numerusas destinaziuns da sis tiaras fan part. La Svizra ei representada entras Arosa ed Interlaken. La vischnaunca da Mustér vegn recepida ils 20 d october 2013. 8.3.8 Giubileum 1400 onns Claustra Mustér La Claustra benedictina ha ina gronda tradiziun ed ei in center ecclesiastic, cultural e da scola per Mustér e la regiun. L auter onn astga ella festivar il giubileum da 1400 onns. Las festivitads entscheiven da S. Giusep e vegnan terminadas cun S. Martin. La festivitad finala munta il punct da partenza per la sanaziun dalla baselgia claustrala. 8.3.9 Parc Adula Il Parc Adula ha per finamira da crear il pli grond parc naziunal che cumpeglia ils cantuns Grischun e Tessin (territori Péz Adula). Il project ei multiculturals cun tschun regiuns, 20 vischnauncas e cun ils lungatgs romontsch, talian, e tudestg. Il Parc Adula secumpona d' ina zona da coc, nua ch il néz ei fetg restrenschius. Ella zona circumdonta (territori vischnaunca da Mustér) ei il svilup buca restrenschius ed il label munta per il territori cumpigliau in augment da valur. La suprastonza communala sustegn il project per il Parc Adula. 9. Edifecis communals 9.1 Casa da scola nova La submissiun per la planisaziun dalla casa da scola nova ei succedida. Medemamein ei l ebolaraziun tochen tier al preproject vegnida surdada. Ils proxims pass entochen primavera 2014 ein da retscheiver ina survesta dallas investiziuns necessarias sco era dil concept da spazi en connex cun ina scola regiunala. La sanaziun ei allura previda naven da 2015. 21

9.2 Casa da scola Segnas (niev purtader) La casa da scola da Segnas vegn dapi entgins onns buca pli utilisada per la scola. Ina gruppa da lavur ha examinau il basegns ed il diever dallas localitads. Tenor siu rapport vegn la casa da scola nezegiada intensivamein cunzun entras uniuns ed il vischinadi. Muort ils mieds finanzials fetg restrenschi e la situaziun decentrala digl objet, eis ei prudent da ponderar il status dil purtader (p.ex. associaziun). Cun in niev purtader eis ei pusseivel d'activar supplementarmein il diever dallas localitads. 10. Ponderaziuns finalas Proposta Sebasond sin las expectoraziuns precedentas propona la suprastonza communala al cussegl da vischnaunca da prender enconuschientscha dil: program d activitad 2013 2016 plan rullont da finanzas 2015-2019 Suprastonza communala Disentis/Mustér Il president: Il canzlist: Francestg Cajacob Andri Hendry Disentis/Mustér, ils 22 d'october 2013 Q:\011 Legislaziun\Program d'activitad 2013-2016 - 01-10-2013.doc 22